Dikkatinizin Kontrolünü Elinize Alın!

Dikkatinizin Kontrolünü Elinize Alın!

 İnsan beyninin oldukça güçlü olan bir bilişsel stratejiyi kullanmak için şaşırtıcı bir kapasitesi var. Bu güçlü bilişsel stratejinin adı seçici dikkat. Dikkatimizi bilinçli olarak bir şeye odakladığımızda, beyin ön bölgesinin (prefrontalkorteks) gücünü bu iş için kullanıma sokuyoruz. Dikkatimizi isteyerek verme becerimizi keskinleştirdiğimizde, iki tür dikkat dağılmasını çok daha etkili bir şekilde devre dışı bırakabiliriz:

  1. Duyu organlarımız yoluyla gelen girdiler
  2. Duygusal tepkilerimiz

Odak: Mükemmelliğin Gizli Anahtarı kitabının yazarı Daniel Goleman’a göre duyusal girdiler vasıtasıyla oluşan dikkat dağılmaları, diğerine göre engellemesi daha kolay olanı. Eğitimciler olarak öğrencilerin derslerden ve eğitim aktivitelerinden dikkatini uzaklaştıran görüntülerin, seslerin ve her tür temasın etkisini fark edebiliriz. Ancak dikkati istenmeyen yönlere dağıtmak ve öğrenmeye odaklanmayı zorlaştırmak söz konusu olduğunda duygular çok daha “sesli” olabiliyor.

Beynimizde Neler Oluyor?

Öğrencilerin odaklanmış dikkati sürdürmeyi öğrenmelerine yardım etmek için duygusal çıkışların yaşandığı anlarda bile beyinlerini elindeki işlere odaklamaları, sağduyulu kalmaları ve hayatın duygusal dalgalarında “yolculuk edebilmeleri” konusunda onlara rehberlik edebiliriz. Tıpkı diğer becerilerde olduğu gibi, bu bilişsel strateji de bilinçli kabul ve farkındalıkla uygulama ile birlikte yürüyor.

Beyin araştırmaları, dikkatin tek bir değil birçok nöral ağı harekete geçirdiğini söylüyor. Bu ağlar içinde, gelen duyusal uyaranları beyine bildiren bir uyarı ağı ve beyni uyaranların kaynağını dikkate alması için yönlendiren bir yönlendirme ağı yer alıyor. Yönetici dikkatolarak anılan üçüncü bir ağ ise dikkatimizi çekmek için rekabet eden uyaranlardan hangisine düşüncemizi vereceğimiz konusunda seçim yapmamızı sağlıyor. İşin aslı, yönetici dikkat, beynin yüksek düzeydeki bilişsel süreçlerini ve beynin hangi spesifik göreve ya da bilgiye “iniş yapacağını” yöneten bir kontrol kulesi gibi işliyor.

Bu araştırmayı uygulayan bilim insanları, dikkat eksikliği ve hiperaktivite (DEHB) üzerine düşünmenin ve onu tanımlamanın yeni bir yolunu öneriyor. Hastalığın tanımında bahsi geçen “eksiklik”, yanlış bir şekilde, DEHB teşhisi koyulan öğrencilerde bir dikkat yokluğu olduğunu öne sürüyor. Oysa gerçekte yaşadıkları problem belki de dikkatlerini sınıfta öğrenmeye verme konusunda zorluk yaşamalarından kaynaklanıyor.

Bilişsel Stratejiler

Dikkatle ilgili problemlerin nerede yattığına yönelik bir farklı bakış, en güncel nörobilimsel bulgularla birleştiğinde, bize yeni bir yol sunuyor: Öğrencilerin dikkatlerini kontrol etmeleri ve düzenlemeleri üzerine yapılacak açık ve anlaşılır bir ders, onlara, öğrenmelerini kendilerinin yönetmelerini destekleyen değerli bir bilişsel strateji sunabilir. Bu dersin odağı ise öğrencilerin dikkatlerini bilinçli olarak yönlendirebileceklerini ve koruyabileceklerini anlamalarına rehberlik etmek olmalıdır. Ayrıca düzenli bir uygulama ile derslere katılım becerilerini geliştirebileceklerini anlamaları sağlanmalıdır.

1. Odağınız “dikkat” olsun.

Dikkat konusunu öğrencilerle tanıştırmak için onlardan, etrafta dikkatlerini dağıtan şeylere rağmen bunları devre dışı bırakarak kendilerini tamamen odakladıkları aktivitelerden örnekler vermelerini isteyin. Örneğin iyi bir kitabın ya da filmin içinde kaybolmak, piyano çalışması ya da basketbolda atışlarını mükemmelleştirme çalışması yapmak gibi. Aynı şekilde dikkatlerini kasıtlı bir şekilde öğrenmeye de odaklayabilirler ve bir okul günü boyunca dikkatlerini bir dersten başka bir derse yönlendirebilirler. Beyin ön bölgesi (prefrontalkorteks), dikkati odaklamadan sorumludur ve öğrenciler dikkatlerini daha iyi kontrol etmek için beyinlerini eğitebilirler. İşte bazı dikkat çalışmalarından örnekler:

  • Dikkatin, koridordan ya da bahçeden gelen ses yüzünden dağılması yerine odaklanmaya çalışmak.
  • Bir konuyu öğrenmekten diğerine ya da bir dersten diğerine geçiş yapmaya çalışmak.
  • Öğle tatilinde bir arkadaşınızla yaşadığınız tartışmayı bir kenara koyup öğleden sonraki derse odaklanmak.
  • Televizyonu ya da bir bilgisayar oyununu açmadan önce ev ödevini tamamlamak.
  • Sınavdan iyi not alma konusundaki endişelerinizin “sesini kısıp” sınava odaklanmak ve çalıştığınız her şeyi hatırlamak.
  • Şu an neyin önemli olduğunu belirlemek ve sadece bu en önemli olan şeye dikkatini vermek.

2. Dikkatini vermenin, öğrenilebilir ve geliştirilebilir bir beceri olduğunu vurgulayın.

Diğer herhangi bir beceri gibi öğrenciler, düzenli uygulama ve eğitimle öğrenmeye odaklanmalarını geliştirebilirler. Dikkatlerini eğitmeleri için onlara geçerli sebepler sunun! Dikkatlerinin sorumluluğunu alabilenler, bir şeyleri hatırlama, yeni bilgiyi anlamlandırma ve onu nasıl kullanabileceklerini anlama konusunda daha başarılılardır. Üstbiliş(metacognition) yani kendi düşünme süreçlerinin farkında olma ve bu süreçleri kontrol edebilme konusunda olduğu gibi üst düzey düşünme süreçlerinde de daha iyilerdir.

3. Öğretme hızınızı öğrencilerinizin dikkati belirlesin.

Dikkat süreleri kişiden kişiye değişse de, yeni bilgiyi kabaca 8 dakikalık “parçalar” halinde sunmaya odaklanmanın çok yararlı bir kural olduğunu bulduk. Sekiz yaşındaki öğrenciler ise sekiz dakikadan bile daha kısa ders ve öğrenme aktivitesi parçalarından fayda sağlıyorlar. İşte sınıfta öğrencilerin dikkatlerini öğrenmeye vermelerini sağlamak için 5 temel yöntem:

  • Öğrencilerin bir derse ilgi göstermelerini sağlamak için “kısa tanıtımlarla”merak oluşturun.
  • Dersleri öğrencilerin hayatlarıyla ilgili bir hale getirmenin yollarını arayın.
  • Öğrencilerin öğrenmeye ve sorgulamaya katılmalarını sağlamak için sorular sorun.
  • Unutmayın, çeşitlilik dikkatin tuzu biberidir. Birbirinden farklı öğrenme aktivitelerinden oluşan bir karışım, dikkatlerini vermelerini sağlamak için faydalı olacaktır.
  • Duyguları uyandırın. Duygular dikkat dağıtabildiği gibi, bir dersi ya da öğrenme aktivitesini daha ilgi çekici hale getirerek ilgiyi artırmayı da sağlayabilir.

Reklamcılar da tüketicilerin dikkatini yakalamak için aynı stratejileri kullanırlar. Dolayısıyla siz de bir TV reklamından ya da ilan panosundan, belki de dersinizde uygulayabileceğiniz birkaç taktik konusunda ilham alabilirsiniz! Seçici dikkatlerini geliştirmeleri konusunda öğrencilerinize rehberlik ederken şunu aklınızdan asla çıkarmayın: Öğrenmeye giden yoldaki ilk adım dikkatini vermektir.

 

Bu yazı EGİTİMPEDİA da  İZ KOÇLUK  tarafından desteklenerek hazırlanmıştır.

Kaynak: http://www.edutopia.org/blog/strategies-getting-keeping-brains-attention-donna-wilson-marcus-conyers


Adnan Saygun Caddesi , Vişne Çıkmazı Sokak, Gündeş Sitesi Pelin Apt. B Blok, No:7 D:7 Kat:3, Ulus / Beşiktaş / İSTANBUL
+90 212 257 04 05   |   +90 543 224 57 25   |   iz@izlearningcenter.com