DEHB’li Öğrenciler İçin Yazı Yazma Stratejileri

DEHB’li (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) öğrenciler, genellikle “problemli öğrenciler” olarak etiketlenirler. Hiçbir gelişimsel yetersizlik belirtisi göstermeseler de özel eğitim programlarına alınırlar. Bu öğrencilerin beyinleri farklı çalışıyor olsa da, araştırmalara göre bu durum yüksek zekalı olmalarının önüne geçmiyor. Bu şu anlama geliyor: Öğretmenler DEHB’li öğrencilerin kendi potansiyellerini keşfetmeleri ve öğrenme süreçlerinde karşılaştıkları zorluklarla baş etmeleri için onlara özel bir ilgi göstermeli.

Kompozisyon ya da deneme yazmak, öğrencilere en sık verilen ve en karmaşık olan ödevlerden biridir. DEHB’li öğrencilere yazı yazmayı öğretmek, özel ve ekstra çabalar gerektirir. Çünkü yazma sürecinin her adımı, bu öğrenciler için belli zorlukları temsil edebilir. İşte, öğretmenlerin DEHB’li öğrencilerini yazma sürecinde teşvik etmek, motive etmek ve odaklanmalarını sağlamak için kullanabilecekleri bazı pratik çözümler:

1. Ödeve Konsantre Olmakta Zorlanma

Araştırmalar, DEHB’nin daha düşük zekaya değil, duyguları kontrol etme, motive kalabilme ve düşünceleri düzenleme konusunda zorluklara sebep olduğunu kanıtlıyor. Bu yüzden bir öğretmenin yapması gereken ilk iş, yazı ödevine yeterince odaklanmayı öğretmek olmalıdır.

Çözüm: Açık ve kısa talimatlar verin

Bir deneme yazma ödevi ya da farklı bir yazı projesi ödevi verirken, ne beklediğinizle ilgili olarak açık ve spesifik olun. Yoruma açık bir alan bırakmayın. “Neşeli bir anınızı yazın” gibi bir ödev vermek yerine istediğiniz ödeve şu tür açıklamalar ekleyin:

  • En son kendinizi mutlu ve neşeli hissettiğiniz zamanı düşünün.
  • Mutluluğunuzun sebeplerini tarif edin.
  • Neşeli hissetmenizi tam olarak sağlayan şey neydi?
  • Bu duygu başka hangi duygu ile kıyaslanabilir?

Her öğrencinin, eğer herhangi bir sorusu olursa doğrudan size gelebileceğini bildiğinden emin olun. Ödevle ilgili açıklamaların üzerinden öğrencilerle birebir geçmek için ekstra zaman planlayın. Bu sırada gerekirse kısa açıklamalar ekleyin.

2. Kağıt Üzerinde Düşünceleri Düzenlemede Zorlanma

Pek çok araştırmaya göre DEHB’li öğrenciler, düşüncelerini düzenleme ve hatırlama konusunda zorluklar yaşıyorlar. Bu öğrenciler genellikle iyi konuşuyorlar ve düşüncelerini sözel olarak açıklayabiliyorlar. Ancak bunu genellikle yazarak yapamıyorlar.

Çözüm: En başından itibaren düzenli olmalarını sağlayın.

Her projeye basit bir not alma sistemi ile başlayın. Öğrencilere kendi notlarını kendileri alma özgürlüğü verin ve eğer mümkünse bunların üzerinden birlikte geçin. Öğrencilerin bu notları büyük bir klasörde dosyalamalarını ya da depolama ve tekrar kullanma imkanı sağlayan başka bir yöntemi kullanmalarını sağlayın ki bu konuya özel bir ilgi gösteriyor olsunlar

Öğrencilerin yazılı düşüncelerini nasıl düzenleyebileceklerini anlamalarına yardımcı olmak için onlara zihin haritalama yöntemini öğretin. Bir deneme yazısı için semantik (anlam bilimsel) bir zihin haritası şunları içerebilir: Her paragrafı yazarken kullanılacak başlıca isimler, filler, sıfatlar ve aynı zamanda deyişler. Bazı giriş ve geçiş cümleleri de işe yarayacaktır. Zihin haritalamadan sonraki adım ana hatları belirlemek olabilir. Ana hatları belirlemek için “Giriş” ve “Sonuç” kelimelerini kullanarak bölümler yaratın. Sonra öğrencilerin bu bölümleri kendi başlarına genişletmelerini sağlayın.

3. Tek Bir Konu Üzerinde Sürekli Çalışmada Zorlanma

Eğer ödev uzun süreli bir çalışma gerektiriyorsa, DEHB zayıf ilgi ve konsantrasyona sebep olarak öğrencilerin uzun vadeli hedeflere odaklanmalarını zorlayabilir.

Çözüm: Küçük ve yönetilebilir “bölümler” yaratın.

Beş sayfalık bir deneme yazmayı bitirmek çok fazla zaman alacağı için bunu daha küçük ve yönetmesi daha kolay parçalara bölerek üzerlerinde teker teker çalışabilirsiniz. Eğer zaman el verirse, her parça ayrı ayrı kontrol edilebilir. Her konuya ve bölüme bağımsız bir çalışma olarak yaklaşmak, öğrencilerin daha büyük bir hedefe ulaşmaya çalışırken bunalmalarını ve yorulmalarını da engelleyecektir.

4. Son Teslim Tarihlerine Uymada Zorlanma

Ödevleri üzerinde, sınıf arkadaşlarından daha yavaş çalıştıkları, daha sık dikkatleri dağıldığı ve oyalanmaya daha meyilli oldukları için son teslim tarihleri DEHB’li öğrencilerin cesaretini kıran önemli konulardan biridir.

Çözüm: Oyalanmaya izin verin.

Kulağa komik geliyor olabilir, ancak oyalanmayı yazma sürecinin bir parçası haline getirebilirsiniz. Nasıl mı? Yazmaya ara vererek ve daha fazla araştırma, beyin fırtınası ve ödevlerini çeşitlendirebilecek ama bir taraftan da hala sonuca odaklanmalarını sağlayacak diğer aktivitelere izin vererek.

5. Yazım Kuralları İle İlgili Sorunlar

DEHB’li öğrenciler yazı yazmak ama özellikle de yazım kurallarına uymak konusunda zorlanırlar. En sık rastlanan sorunlar harflerin, kelimelerin ya da deyişlerin yönünü ya da yerini değiştirmek ya da atlamaktır. Öğrenciler aynı yazı içinde aynı kelimeyi farklı yazabilirler. Bu yüzden yazım kurallarına çok fazla ilgi gösterilmelidir.

Çözüm: Yazım denetiminin ve sözlüklerin kullanımını teşvik edin.

Yazım ve gramer hatalarını kontrol etmeyi sağlayan çok sayıda uygulama ve araç var. Öğretmen olarak öğrencilere bunları tanıtabilirsiniz ve sonra hangisinin onlar için daha iyi olduğuna kendilerinin karar vermesine izin verebilirsiniz. Teslim edilen ödevleri kontrol ederken ve not verirken yazım hatalarını öne çıkarın. Böylece öğrenciler yazım hatası olan kelimelere özel bir ilgi gösterir ve doğru halini hatırlayabilirler.

6. Son Düzenleme İle İlgili Sorunlar

DEHB’li öğrenciler ödevlerinin son düzenlemesini yapma konusunda da problemler yaşarlar. Çünkü o zamana kadar ödevi birkaç kez okumuş ve gözden geçirmiş oldukları için hatalara dikkat edemiyor olabilirler.

Çözüm: Yazdıklarını adım adım gözden geçirmeyi öğretin.

Örnek olarak bir deneme yazısını ele alın ve öğrencilere bunu nasıl gözden geçirip düzeltebileceklerini gösterin. Bazı değişikliklerin arkasındaki nedenleri açıklayarak düzenleme sürecinin üzerinden yavaş bir şekilde geçin. Özellikle gramer konularını iyi açıklayın. Öğrencilere birbirlerinin ödevlerini düzeltme çalışması yaptırın. Böylece kendi yazılarının son halini düzeltirken nelere dikkat etmeleri gerektiğini ve en sık yapılan hangi hataları aramaları gerektiğini öğrenirler.

DEHB’li öğrencilere özgü olan zorlukların üzerine gitmek, bu öğrencilerin yaşadıkları durumla etkili bir şekilde baş etmelerine ve hatta bunu kendi lehine çevirmelerine yardım edecektir. Kendilerine özgü bakış açıları; yaratıcı yazı yazmaya, problemlere yeni çözümler üretmeye ve her şeyden önemlisi hedeflerini bulma, ona ulaşma hatta aşmalarına ve kendi potansiyellerine   ulaşmalarına yardımcı olacak şekilde yönlendirilebilir.

 Bu yazı EĞİTİMPEDİA da İZ KOÇLUK tarafından desteklenerek hazırlanmıştır.

Kaynak: http://www.edutopia.org/blog/writing-strategies-students-with-adhd-tracy-collins


Adnan Saygun Caddesi , Vişne Çıkmazı Sokak, Gündeş Sitesi Pelin Apt. B Blok, No:7 D:7 Kat:3, Ulus / Beşiktaş / İSTANBUL
+90 212 257 04 05   |   +90 543 224 57 25   |   iz@izlearningcenter.com